या गोष्टी आताच समजून घ्या:*

 *म्हातारपणी एकटे पडू नये आणि कोणावरही ओझे होऊ नये म्हणून, या गोष्टी आताच समजून घ्या:*

*०१. जमिनीच्या वादात पडू नका:*

फक्त 'शेजाऱ्याला धडा शिकवण्यासाठी' आपले आयुष्य न्यायालयाच्या पायऱ्यांवर घालवू नका. 

खटला संपण्यापूर्वीच तुम्ही कदाचित जगातून गेलेले असाल. आणि जरी तुम्ही लढून जमीन जिंकलीत, तरी तिथे तुम्ही नाही, तर वकीलच स्थायिक होतील.

*०२. जुनी वाहने ओझे बनू शकतात:*

पाच लाखांचा फायदा होत आहे असे समजून जुनी वाहने घरी आणू नका. जर गाडी रस्त्यापेक्षा गॅरेजमध्येच जास्त वेळ घालवत असेल, तर हृदयविकाराचा झटका गाडीला नाही, तर तुम्हाला येईल.

 *०३. आपली मालमत्ता हस्तांतरित करण्याची घाई करू नका:*

आज जरी मुले 'देवासारखी' वाटत असली, तरी एकदा तुम्ही तुमच्या मालमत्तेचा प्रत्येक पैसा त्यांच्या नावावर केलात, की त्याच घरात तुम्ही एक 'नको असलेली वस्तू' बनू शकता. मुले वाईट नसतात, पण जग क्रूर आहे. शेवटच्या श्वासापर्यंत काहीतरी स्वतःच्या नावावर ठेवा.

*०४. तुमची शेवटची बचत सुरक्षित ठेवा:*

३० वर्षे कमावलेले पेन्शनचे पैसे मुलांच्या व्यवसायासाठी देऊ नका. शेवटी, औषधे खरेदी करण्यासाठी तुम्हाला त्याच मुलांसमोर हात पसरावे लागतील.

 *०५. मुलांच्या घराला चिकटून राहू नका:*

फक्त 'ती आपली मुले आहेत' म्हणून त्यांच्या वैयक्तिक आयुष्यात ढवळाढवळ करू नका. जास्त जवळीक तुमचे प्रेम त्यांच्यासाठी त्रासदायक बनवू शकते. स्वतःसाठी एक छोटी जागा शोधा आणि स्वतंत्रपणे जगा.

 *०६. तीर्थयात्रेसाठी मुलांची वाट पाहू नका:*

'त्यांना सुट्टी मिळाल्यावर ते मला घेऊन जातील' असे म्हणून वाट पाहत बसू नका. जेव्हा त्यांना वेळ मिळेल, तेव्हा कदाचित तुम्ही चालायलाही सक्षम राहणार नाही. जोपर्यंत तुमच्यात शक्ती आहे, तोपर्यंत तुम्हाला आवडणाऱ्या ठिकाणी जा—अगदी एकटे का असेना.

*०७. आज जे खावेसे वाटते ते खा:*

तुमच्या जोडीदाराला (पत्नी/पतीला) आजच त्यांच्या आवडीची वस्तू घेऊन द्या.  एखाद्या अन्नाच्या ताटासोबत शवपेटीजवळ रडत, "त्यांना हे खूप आवडायचे," असे म्हणणे म्हणजे निव्वळ ढोंग आहे.

*०८. स्वतःसाठी विश्रांतीची सोय करा:*

मरणाच्या दिवसापर्यंत कामाचा डोंगर रचू नका. जर तुम्ही सकाळपासून रात्रीपर्यंत धावतच राहिलात, तर शेवटी तुम्ही काहीही जिंकलेले नसाल. तुमच्या शरीराला आवश्यक असलेली विश्रांती द्या.

*०९. झोपेसारखे दुसरे औषध नाही:*

अनावश्यक निद्रानाश कमी करा आणि शांतपणे झोपा. जेव्हा तुम्ही आजारी पडाल, तेव्हा कोणीही तुमचे दुःख वाटून घेणार नाही - ते तुम्हाला एकट्यालाच अनुभवावे लागेल.

*१०. तुम्ही एकटेच आला आहात हे कधीही विसरू नका:*

तुमच्यासाठी कोणीतरी काहीतरी करेल या अपेक्षा कमी करायला शिका. एक दिवस तुमची सावलीसुद्धा तुम्हाला सोडून जाईल. मृत्यूसुद्धा एकाकी असतो - म्हणून आनंदाने एकटे राहायला शिका.

आनंद ही अशी गोष्ट नाही जी कोणीतरी तुम्हाला देतो; ती अशी गोष्ट आहे जी तुम्हाला स्वतःच निर्माण करावी लागते.

११. तुमचा पती/पत्नी निरोगी असताना, प्रत्येक लहान-मोठे काम स्वतःहून करायला शिकण्यास अजिबात संकोच करू नका.

१२. जरी तुम्ही मृत्युपत्र लिहिले असले तरी, ते बदलण्याचा तुम्हाला पूर्ण अधिकार आहे हे लक्षात ठेवा.

१३. जर वारसदार तुमचा छळ करत असतील किंवा त्रास देत असतील, तर हे विसरू नका की आज कायदा आणि जिल्हा प्रशासन तुमच्या बाजूने आहे.

१४. दररोज फिरायला जाण्याची सवय लावा आणि तुमचे जुने मित्र किंवा नातेवाईक असल्यास, त्यांच्यासोबत तुमच्या तरुणपणीच्या आठवणी न चुकता शेअर करा.

१५. नेहमी लक्षात ठेवा की एक दिवस जीवनाचा हिशोब संपणार आहे; त्या अंतिम दिवसासाठी मानसिक तयारीने जगा.

१६. शेवटी तुम्ही काहीही सोबत घेऊन जाणार नाही हे लक्षात ठेवून, प्रत्येकाशी प्रेम आणि मैत्रीने वागा, गरजूंना मदत करा आणि स्वतःला एक चांगला माणूस म्हणून घडवा.