योगासने करताना घ्यावयाची काळजी व २४ नियम:*

 🧘🏻‍♀ 🧘🏻‍♂🧘🏻‍♀🧘🏻‍♂🧘🏻‍♀🧘🏻‍♂🧘🏻‍♀🧘🏻‍♂🧘🏻‍♀🧘🏻‍

💁🏻 *योगासने करताना घ्यावयाची काळजी व २४ नियम:*

०१. यम व नियम यांच्या तत्त्वामुळे शीलसंवर्धनाचा मजबूत पाया घातला जातो. आसनक्रियेला यम व नियमांचा पाठिंबा नसेल तर तिला कसरतीचे स्वरूप येते.

०२. आसनांचा 🧘🏻‍♀ अभ्यास नियमितपणे करण्याची इच्छा असेल, तर शिस्त, चिकाटी, श्रद्धा हे गुण असणे आवश्यक आहेत.

०३. आसनांचा प्रारंभ करण्यापूर्वी, मूत्राशय आणि आतडी रिकामी असायला हवीत. शौचास जाऊन आल्यावर हा व्यायाम 🏋🏻‍♀ करावा. बद्धकोष्ठतेचा विकार असेल तर प्रारंभी शीर्षासन व सर्वांगासन करावे. इतर आसने शरीरशुद्धीनंतरच करावी.

०४. स्नानानंतर आसने करणे सोपे जाते. आसनांच्या व्यायामाने घाम येत असल्याने हा व्यायाम झाल्यावर १५-२० मिनिटांनी ⏰ पुन्हा स्नान करणे चांगले असते. आसनापूर्वी व आसनानंतर स्नान केल्याने शरीर व मनास ताजेपणा प्राप्त हातो. 

०५. योगासने करण्याची उत्तम वेळ म्हणजे पहाट. सकाळच्या 🌞 वेळा अंग ताठर बनलेले असते; तर पहाटेच्या वेळी मनाला ❤ ताजेपणा असतो; तल्लखपणा, निश्चयीपणा असतो. संध्याकाळच्या 🌆 वेळी सकाळपेक्षा शरीराच्या हालचाली अधिक मोकळेपणाने होतात. त्यामुळे आसने चांगली जमू शकतात व दिवसभराच्या कामाचा ताण व थकवा नाहीसा होतो.

०६. योगासने हवेशीर आणि स्वच्छ जागेत करावीत. चांगल्या सपाट जमिनीवर सतरंजी टाकून करावीत. डास, ढेकूण आदींचा त्रास 😣 अशा जागी नसावा.

०७. आसने शक्यतो पोट रिकामे असतानाच करावीत. आसने करण्यापूर्वी कपभर पेये, चहा ☕, कॉफी, दूध 🥛 ही घेतली तरी चालतात. नेहमीचे जेवण झाले असल्यास, भोजनानंतर ४-५ तास ⏱ तरी आसने करू नयेत.

०८. उन्हात बराच वेळ फिरल्यावर आसने करू नयेत.

०९. आसने करताना वाटल्यास आरसा जमिनीशी काटकोन करूनच ठेवावा.

१०. स्त्रियांनी 👭 मासिक पाळीच्या काळात आसने करू नयेत. आवश्यकतेप्रमाणे उपविष्ट कोणासन, बद्ध कोणासन, वीरासन, उत्तानासन ही आसने करणे हितकारक ठरते. आवश्यकतेप्रमाणे मार्गदर्शन घेऊन आसने करावीत. 

११. गरोदरपणाच्या 🤰🏻पहिल्या तीन महिन्यांमध्ये स्त्रियांनी सगळी आसने करण्यास हरकत नाही. 

१२. स्त्रियांनी प्रसूतीनंतरच्या 🤰🏻 पहिल्या महिन्यात आसने अजिबात करू नये. ❎

१३. वीर्यदोष असलेले लोक आसनांच्या अभ्यासाने पूर्ण निदोर्षी होऊ शकतात. त्यासाठी विवाहितांनी ऋतुरात्री ब्रह्मचर्याचे परिपालन करावे.

१४. आसनाचा व्यायाम अतिअल्प प्रमाणात करून, हळूहळू याच प्रमाण वाढवावे. शक्तीबाहेर अधिक व्यायाम करू नये. 

१५. आसने करण्यापूर्वी करतेवेळी, चांगल्या गोष्टींचे चांगल्या विचारांचे चिंतन विशेष रीतीने करणे चांगले होय.

१६. आपल्या प्रकृतीला मानवेल तसे थंड वा ऊन पाण्याने स्नान करावे.

१७. आसनांच्या अभ्यासाबरोबर सूर्यभेदन व्यायाम 🏋🏻‍♀ चालू ठेवायचा असल्यास, सूर्यभेदन व्यायाम करून नंतर आसनांचा अभ्यास करावा.

१८. आसनांचा अभ्यास करताना शक्यतो कोणतेही औषध 💊 घेऊ नये. अत्यावश्यक असल्यासच घ्यावे.

१९. रात्रीचे 🌠 जागरण व दूरवरचे वारंवार प्रवास यांतून शारीरिक

त्रास होणारे प्रसंग टाळावेत. 

२०. खाद्यपेये सात्त्विक असावीत. आंबट, तिखट, खमंग तळलेले पदार्थ फारसे खाऊ नयेत.

२१. दररोज ४ ते ५ आसने करावीत. आसने योग्य अशी निवडूनच घ्यावीत.

२२. आसने व इतर कोणताही मैदानी वा मर्दानी व्यायाम 🏋🚴 यात अर्ध्या तासापेक्षा अधिक वेळ ⏱ गेला असला पाहिजे.

 २३. आवश्यक आसनांचा अभ्यास दीर्घकाळ केल्यासच लाभ दिसू लागतो. तसेच एकेका आसनावर बसण्याचा काळ वाढविल्यासच त्याचा फायदा दिसून येतो.

 

२४. आपणास आवश्यक असणारे एखादे आसन जमत नसेल, तर ते आसन रोज आसने करण्यापूर्वी करून पाहावे व स्थिती साधावी.

( *संकलन:* आर्या देव) 

💁🏻‍♀ *रोगांचे खात्रीशीर निदान व उपचार यांसाठी वैद्य तुषार साखरे (आयुर्वेदाचार्य) यांना जरूर संपर्क करा.*

💁🏻‍♀ *माहिती आवडल्यास इतरांशी जरूर शेअर करा. 🤗*

🌺🌺🌺🌺🌺🙏🤝🌺🌺🌺🌺🌺